(Polski) NCN Sonata 4 – „Ruskojęzyczne” wydania bazyliańskie (XVIII w.)

Sorry, this entry is only available in Polish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Nazwa Programu: Sonata konkurs 7

Źródło Finansowania:  Narodowe Centrum Nauki

Nr grantu:  2012/07/D/HS2/03672 

Nr umowy: UMO-2012/07/D/HS2/03672 

Kierownik grantu: dr hab. Joanna Getka

Wysokość dofinansowania: 109 200

Termin rozpoczęcia: 2013-07-09

Termin zakończenia: 2017-07-08

Interdyscyplinarny projekt badań literaturoznawczo-językoznawczo-kulturoznawczych zakłada wyszukanie, opracowanie, opisanie osiemnastowiecznej „ruskojęzycznej” spuścizny bazyliańskich drukarni zakonnych.

Termin język „ruski” używany jest tu zamiennie z określeniami: „prosta mowa”, „prosty język ruski” w znaczeniu potocznego i literackiego języka Ukraińców i Białorusinów w XVIII wieku.
Mimo iż język ten był w XVIII wieku powszechnym językiem komunikacji na wschodnich rubieżach dawnej Rzeczypospolitej, aż do początku XIX wieku nie cieszył się wysokim prestiżem. Zmiana tej sytuacji dokonywała się powoli, a dużą zasługę w tym procesie mają typografie bazyliańskie.
Celem badania jest charakterystyka druków wydanych przez bazylianów w “prostej ruskiej biesiadzie”. Projekt zakłada nie tylko charakterystykę języka tych dzieł, ale i opis ich zawartości, przez co można określić potrzeby i sposób myślenia ich czytelników. 

Badanie ma na celu zobiektywizowanie pojawiających się stwierdzeń, że działalność zakonu hamowała rozwój kultury bizantyjsko-słowiańskiej panującej na dawnych wschodnich Kresach Rzeczypospolitej i prowadziła do latynizacji czy wręcz polonizacji tych ziem poprzez odpowiednio zorganizowaną akcję wydawniczą. Wstępy do znalezionych już wydań bazyliańskich w języku “ruskim” sugerują, że mieli oni zamiary wręcz przeciwne – chodziło o wprowadzenie do piśmiennictwa języka rozumianego powszechnie przez czytelników.

Celem badań jest podkreślenie całej złożoności efektu działalności bazylianów, która stanowiła pomost między kulturami „ruskiego” wschodu i „polskiego” zachodu i przyczyniała się do ubogacania i rozwoju każdej z nich. Powyższa teza pojawiła się podczas analizy polskojęzycznych tekstów drukarni bazyliańskich, która niebawem ukaże się w wersji książkowej.

Analiza języka druków bazyliańskich stanowi dopełnienie obrazu sytuacji socjolingwistycznej wschodnich rubieży dawnej Rzeczypospolitej i pokazuje, po jakie druki sięgali przedstawiciele różnych nacji.